Veelgestelde vragen

Is schaken op school wel zinvol?
De vraag of schaken als facultatief of zelfs verplicht vak op school (vooral lager onderwijs) kan, is zeker niet nieuw en is reeds meermaals aan bod gekomen tijdens onze contacten met overheden. Er zijn weliswaar talrijke studies gemaakt over het schaken in het algemeen, maar specifiek studie- of onderzoekswerk naar de positieve aspecten van schaken bij opgroeiende kinderen is schaars. De resultaten van de bestaande studies tonen wel allen een duidelijke meerwaarde aan voor de schakende kinderen.

Hoe reageert de overheid op schoolschaak?
Mede door het beperkt studie- of onderzoekswerk neemt de Vlaamse overheid zelden onderbouwde standpunten in. Zij vertoont eveneens geen bereidheid om zich ernstig in de materie te verdiepen, dit in tegenstelling tot een aantal ons omringende landen. Tijdens een interpellatie van voormalig Minister van onderwijs en vorming Marleen Vanderpoorten op 4 december 2003 in het Vlaams Parlement gaf de Minister geen waardeoordeel over het schaken maar bevestigde wel dat de scholen vrij zijn om al dan niet schaken op te nemen in hun leerplan. Het regeerakkoord 2004-2009 van de Vlaamse regering gaat een stapje verder en moedigt de onderwijsinstellingen, met het oog op het stimuleren van creativiteit en sociale vaardigheden, aan te participeren in het concept van de "Brede school". Bedoeling is sport, cultuur en andere vormen van leren via een praktijkgerichte ervaring aan te bieden op basis van een sterkere samenwerking tussen de school en de samenleving (onder meer het bedrijfsleven, de welzijnssector, cultuur - en sportverenigingen, …).

Kan iedereen leren schaken?
Het is een algemene misvatting dat je zeer intelligent moet zijn om te kunnen schaken of dat schaken enkel is weggelegd voor hoogbegaafden. Niets is minder waar, elk kind kan leren schaken! Het spreekt voor zich dat het uiteindelijke schaakniveau dat elk individueel kind kan of zal behalen van vele factoren afhankelijk is, net zoals in alle leervakken en sporttakken. Het uiteindelijke schaakniveau dat de kinderen bereiken is niet primordiaal in deze context maar wel de meerwaarde die wordt bereikt op het vlak van wiskunde (rekenen, logisch redeneren, problemen oplossen, …) en attitudevorming (volharding, bereidheid tot concentratie, rationeel denken, …). De ervaring leert bovendien dat een overgrote meerderheid van de kinderen schaken fijn vindt, het als een spel ziet en dit niet ervaart als "moeten leren".

Kunnen schaaklessen ook in het buitengewoon onderwijs worden gegeven?
Het antwoord is volmondig JA!
Hier moeten we wel een onderscheid maken tussen de verschillende types. Elk type heeft specifieke zorgen nodig en vraagt dus om een specifieke lessen die zo nauw mogelijk aansluiten bij het leerplan. De ervaring van de Schaakacademie beperkt zich, wat het buitengewoon onderwijs betreft tot:
Type 1 : kinderen met een licht mentale handicap à logisch nadenken, redeneren, combineren (wiskunde)
Type 2 : kinderen met ernstige emotionele en/of gedragsproblemen à gedragscode bij schaken (attitudevorming)
Type 8 : kinderen met ernstige leerproblemen à logisch leren nadenken, redeneren en strategieën ontwikkelen (wiskunde)
In beperkte mate hebben wij ook ervaring (buiten schools onderwijs) met visueel handicape en autistische kinderen die in het gewoon onderwijs onder GON begeleiding staan.

Hoe reageren de schoolhoofden?
Er is een opmerkelijk verschil tussen de schoolhoofden en de overheid. De schoolhoofden zijn doorgaans zeer goed op de hoogte van de bestaande onderzoeken en mogelijkheden van schaken. Mede door hun pedagogische opleiding leggen zij gemakkelijk de link tussen de opdracht van de instelling en de meerwaarde die schaken kan bieden. Een volledig gefundeerd en onderbouwd antwoord kan, gezien het huidig beperkt onderzoek, niet gegeven worden maar alle bestaande studies geven wel degelijk aan dat schaken een belangrijke meerwaarde kan betekenen.

Kan schaken op school voor een select groepje?
Alhoewel het lessenpakket absoluut geschikt is voor iedereen kan het voor een schoolinstelling een bewuste keuze zijn dit enkel aan een beperkte groep aan te bieden. Meestal gaat het hier om hoogbegaafde kinderen of kinderen met een bijzondere aanleg voor wiskunde. Het uitgangspunt is hier de kinderen die voorlopen op de leerstof een extra uitdaging aan te bieden en anderzijds bijkomende tijd en ruimte te creëren voor de klasgenoten om de reguliere leerstof te verwerken.

Hoe kunnen wij schaken op onze school introduceren?
Wij willen ook starten met schaken op school. Hoe moeten wij dit aanpakken? Waar kunnen wij het nodige materiaal bekomen? Wij kunnen zelf niet schaken! Hoe moeten wij het de kinderen aanleren? Bestaat er een lessenpakket? Welk didactisch materiaal hebben wij nodig?
Een hele hoop vragen en problemen die opgelost moeten worden! Met onze ruime ervaring in de omgang met de onderwijsinstellingen voorziet de Schaakacademie Limburg in alle mogelijke logistieke, didactische en praktische steun. Aarzel niet om vrijblijvend met ons contact op te nemen. Een team van enthousiaste, ervaren en gediplomeerde schaaktrainers staat u graag te woord om samen een gepaste formule, op maat voor uw instelling, uit te werken.

Kunnen wij op ons schoolfeest iets doen rond schaken?
De schaakacademie Limburg werkt graag mee aan de organisatie van schoolfeesten of specifieke evenementen rond schaken. Wij bieden onder andere gratis:
- initiatielessen
- een schaaksimultaan waarbij gelijktijdig tegen meerdere leerlingen (bvb. 30 of 40 leerlingen) wordt gespeeld
- eeen schaakdemonstratie op een groot schaakbord waarbij twee leerlingen of twee ervaren clubschakers het tegen elkaar opnemen…
- initiatielessen
- groot tuinschaakbord voor opendeurdagen
- schaakmateriaal voor opendeurdagen

Er wordt reeds bij ons op school geschaakt. Kan de Schaakacademie ons helpen hierin meer structuur te krijgen?
Ook in dat geval kan de academie een meerwaarde betekenen en helpen wij graag bij de organisatie en verdere uitbouw van het project. Met al je vragen rond schaakmateriaal, oefenboeken, lesmateriaal, speelroosters,… kan je bij ons terecht. Bovendien geven wij minimaal één keer per jaar een cursus schaakleerkracht voor volwassen (de inhoud is zowel schaaktechnisch als pedagogisch).

Kan de Academie een schaakontmoeting regelen tussen scholen?
Kinderen schaken graag tegen elkaar, maar als ze zich ook eens kunnen meten met hun leeftijdsgenoten van hetzelfde niveau uit andere scholen krijgt het schaken weer een extra dimensie. Het organiseren van een tweekamp, de begeleiding bij deelname aan de jaarlijks wederkerende Limburgse en Vlaamse schoolschaakkampioenschappen behoren tot de vaste dienstverlening van de academie.

top