Als we een rondvraag organiseert en iedereen de vraag stelt "wat betekent schaken voor jou?" zal je zeker en vast heel wat verschillende antwoorden krijgen. En aangezien het een open vraag is naar een persoonlijke mening of appreciatie kan het antwoord niet fout zijn.

Vandaag hebben wij kennis gemaakt met een aantal mogelijke benaderingen. Wetenschap en wiskunde, de opvoeding en algemene ontwikkeling bij kinderen en jeugd en tenslotte een uitgewerkte en goed gedoseerde leerstof op maat voor de verschillende doelgroepen. Deze zijn niet willekeurig gekozen, maar zijn stuk voor stuk belangrijke hoekstenen voor de Schaakacademie in de omgang met kinderen en jeugd.


Het is natuurlijk fijn als een kind leert schaken, zeker als je zelf een schaker bent, maar er is toch zoveel meer dan het schaken zelf. Waarom zouden wij er niet meer uithalen door het draagvlak van de schaakopleiding te verbreden, er meerdere invalshoeken in te combineren en het geheel uitwerken tot een volwaardig lessenpakket met een reele meerwaarde?
Bij de Schaakacademie Limburg hebben wij deze denkoefening gedaan en op basis daarvan een visie ontwikkeld. Voorop staat het leveren van een maatschappelijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen en jeugd door het aanbieden van een continue en kwaliteitsvolle schaakopleiding in de vorm van een volwaardig en breed lessenpakket.


Jos Uiterwijk is hier uitvoerig op ingegaan. Wetenschap van de bovenste plank! Maar je kan het ook iets eenvoudiger stellen : Schaken is wiskunde, de wiskunde waar elk kind mee wordt geconfronteerd. Het aantal studies over schaken is beperkt maar ze wijzen allen in dezelfde richting : schaken geeft de kinderen een bijzondere meerwaarde op vlak van rekenen, logisch nadenken, analyseren, combineren...


Schaken is zo oud dat we nog steeds niet (waarschijnlijk nooit) met zekerheid kunnen zeggen waar en hoe het is ontstaan. Wel zien we dat het door de duizenden jaren heen een spoor getrokken heeft door diverse beschavingen en culturen. Een meenemer binnen onze multi-culturele maatschappij. Samen met de vele verhalen, anekdotes en maatschappelijke achtergronden een haast onuitputtelijke informatiebron om de affectie rond schaken alsmaar verder op te bouwen. Een op zijn minst interessante bijdrage voor de algemene vorming rond geschiedenis en cultuur.


In onze gevoelsmaatschappij waar de individuele vrijheden groot worden geschreven wordt het steeds moeilijker kinderen een juiste attitude aan te leren en ze op de juiste manier met de individuele vrijheid te leren omgaan. Ook op dit vlak biedt schaken een bijzondere meerwaarde. Je verantwoordelijkheid opnemen voor je eigen daden, vertrouwen hebben in het keerpunt, het erkennen van zijn meerdere, ... De bijdrage van Griet Dekuyper, vertrekkende vanuit de behoefte van het kind, was duidelijk.


De leerstof moet steeds in de juiste volgorde, met de juiste hoeveelheid en vooral met de juiste omkadering aangebracht worden. De inbreng van Cor van Wijgerden en wijlen Rob Brunia (stappenmethode) geniet niet voor niets internationale erkenning. Het was zeer fijn dat Cor ons persoonlijk nog eens zijn lessenpakket, een uitstekende basis en leidraad voor het geven van schaaklessen, kwam toelichten. In zijn workshop zal Cor van Wijgerden dieper ingaan op de typische schaakontwikkeling bij kinderen.


De interactie tussen de mens en zijn omgeving gebeurd via de zintuigen. Deze prikkelen de hersenen waar de informatie wordt verwerkt. Iedereen heeft een bepaalde (onbewuste) voorkeur om in contact te treden met de buitenwereld, dit meestal ten koste van de andere zintuigen. Alhoewel de basislessen (stappenmethode) en het persoonlijk contact tijdens die lessen primordiaal is mag het belang van andere en aanvullende leermethodes niet onderschat worden. Chess Magnet School en Chesslecture zijn hier uitstekende voorbeelden van. Deze worden uitvoerig behandeld in de werkgroepen van respectievelijk Ton Montforts en Marc Kocur.

Dit zijn in een notendop de basis van de Schaakacademie waarop onze visie en doelstellingen zijn gebaseerd. Niet onbelangrijk in dit geheel is het feit dat in onze statuten uitdrukkelijk werd ingeschreven bijzondere aandacht te zullen besteden aan kinderen met een lichamelijke of geestelijke handicap. Ook op dit vlak staan wij niet stil en hebben wij de daad bij het woord gevoegd. Misschien een thema voor een volgende studiedag.

Tot slot een korte schets van de evolutie van de schaakacademie: In het najaar van 2002 vonden zich een paar mensen met de wil om iets voor de kinderen en jeugd te doen. Op amper 4 jaar tijd evolueerde deze "wil" in de oprichting van de Schaakacademie Limburg vzw en groeide de academie van 19 naar bijna 750 leerlingen, mede door het toetreden van nieuwe schaakinstructeurs die de visie en het beleid onderschrijven. Belangrijk bij deze realisatie is eveneens de steun en inzet van diverse leerkrachten uit het onderwijs die geen enkele binding hebben met het schaakmilieu en hiervoor zelf bereid waren een basiscursus schaken te volgen. Ook de bijdrage en inzichten van Griet Dekuyper met haar CLB-ervaring is een bijzondere steun en meerwaarde.
Voor de toekomst hopen wij natuurlijk nog meer mensen te vinden die zich achter onze visie en doelstellingen willen scharen om samen de academie verder uit te bouwen.